Upadek bartnictwa

Jak to już zaznaczyłem poprzednio, najważniejszem zajęciem Kurpiów było bartnictwo. Niektórzy z bartników byli bogaci — posiadali od 300 do 400 barci osiadłych. Przy myśliwstwie, rybołówstwie itp. powodziło im się wcale nieźle — puszcza miodem płynęła, jak mówiono.

Toki – beczki drewniane na zboże w Dylewie

Upadek bartnictwa, a także upadek Kurpiów datuje się od czasów rozbioru Polski. Bory puszczańskie przeszły wtedy pod panowanie pruskie i uważane były za własność państwa pruskiego, bez potwierdzenia dawnych swobód i przywilejów. Bartników rząd pruski starał się usunąć z puszczy, a Kurpiom w ogóle odbierano prawo do borów. W r. 1797 rząd pruski postanowił wydzierżawić dochód z puszczy, otrzymano wtedy przez licytację po 14 złotych polskich podatku od pudłaka miodu. Dzierżawca zobowiązany był przyjąć na siebie administrację puszczy i nadzór nad uiszczaniem podatków przez Kurpiów. Wymagano też od bartników po jednej kunie z boru, a gdy kun trudno było upolować, płacili za to nie po 15 groszy, jak dawniej, lecz po 1 zł. i 6 groszy. Nadto dzierżawcy wymagali od nich rocznie dostarczenia 30 do 40 beczek dębowych bezpłatnie itp. ciężarów i darowizn. Wszystko to sprawiło, że bartnicy zniechęcali się do bartnictwa i zostawiali barcie na opiece boskiej. Po dwóch latach gospodarki pruskiej, około 4 tys. barci było już pustych. Barcie te Niemcy sprzedawali i rąbali na opał. Wiatach 1806—1810 barci z pszczołami było na puszczy tylko 209, a pustych 2.800. Zaczęto też narzucać Kurpiom różną robociznę przymusową — po 5 dni rocznie z chałupy, naprawę mostów itd. Nie lepiej potraktowano bartników i za Moskali. W r. 1816 zamieniono wszystkie daniny bartników na pieniądze, w r. 1837 kazano barcie uprzątnąć, a bartnikom wzbroniono wstępu do lasu. W r. 1839—1840 barcie wycięto w pień, pozostawiając część pustych. Pszczoły jednak leśne, zabierane do uli przy chatach, uciekały z powrotem do boru. Bartnicy patrząc na tę ruinę, na pszczoły bez opieki, wyjednali w r. 1843 u rządu pozwolenie na wstrzymanie wycinania barci, co trwało jeszcze kilka lat. W r. 1847 barci z pszczołami było tylko 33, a wkrótce i tych nie stało. Bartnictwo dawne przestało istnieć.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *