Pierwsze rzeźby na Kurpiach

Rzeźby w drewnie postaci świętych i boskich na­zywane są powszechnie na terenie Kurpiowszczyzny „figurami”. Dopiero w ostatnich czasach zaczęto na­zywać je również „osobami”, „osóbkami” lub „wierzbami” (od czasownika wierzbie — rzeźbić). Najstarsi z moich informatorów, urodzeni w latach 70-ych, 80-ych ub. wieku nie używali tych ostatnich nazw. Znamienne jest przy tym, że nazwą figura określa się też całą budowlę kapliczki, krzyże przydrożne drewniane i późniejsze krzyże żelazne. Występowanie tej nazwy przy desygnatach mających osobne nazwa­nia można tłumaczyć jako świadectwo wyprzedzania w jakimś momencie budownictwa wszelkich krzyży, czy też kapliczek, przez figuralną rzeźbę w drewnie. Nie jest wykluczone, że pierwsi osadnicy głównej fali kolonizacyjnej Puszczy (z 2. poł. XVII w.) posiadali rzeźbione w drewnie figury święte ustawiane w do­mu, a rzadkie były wypadki wznoszenia przez nich przydrożnych krzyży i kapliczek. Przy istnieniu ma­łych skupisk wiejskich i luźnej więzi społecznej wśród osiedleńców potrzeba wznoszenia takich (budowli nie występuje silnie.

Krzyż sosnowy, 1. poł. XIXw. Laski, pow. Kolno il. Jacek Olędzki

Należy również wspomnieć o tradycji stawiania na omawianym terenie figur kultowych nie chronionych wnęką słupa, specjalnie montowanym dachem czy też budowlą kapliczki. Jeszcze przy końcu XIX i na .początku XX w. częste były wypadki stawiania przy drodze na słupie lub słupku nie osłanianych niczym Chrystusów Frasobliwych, św. Janów Nepo­mucenów lub św. Florianów. Używanie nazwy „figura” w odniesieniu do tak stawianych rzeźb było w pełni uzasadnione. I dlatego też trzeba dopuścić możliwość rozwoju niekapliczkowych rzeźb kultowych już w okresie masowej kolonizacji Puszczy Kurpiow­skiej, tj. od połowy XVII do XVIII w.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *