Czółka

Z dawniejszej literatury etnograficznej wiadomo, że czółka cołka był to strój głowy panny młodej i weselnych druhen, a więc obrzędowy strój dziewczyny do czasu ślubu. Nie nosiły go nigdy mężatki ani dzieci, natomiast dziew­częta nakładają je w czasie odpustów i przy noszeniu feretronów. W powszednie dni nakładano chusteczki lub – jak obecnie – chodzono z gołą głową.

Czółko wraz z ozdobami widziane z tyłu. Kadzidło, pow. Ostrołęka Rys. J. Dąmbska

Z opisu zawartego w XI t. Wisły widać, że kurpiow­skie czółko nie zmieniło się od przeszło 60-ciu lat. Po roz­łożeniu czółka widać, że jest to prostokąt o zaokrąglonych kątach z małym dziobkiem z przodu. Jest on oklejony po­wierzchni czarnym aksamitem masiustem, a od spodu lnianą podszewką. U dwu końców tekturowej tarczy zwi­sają z tyłu dwie zawiązki z tasiemkami do wiązania czółka wokół głowy. Wiązania te mają przyszyte kolorowe wstąż­ki tworzące różnobarwny płaszcz na plecach młodego dziewczęcia. Czółko przybrane jest tasiemkami, koralikami, cekinami, pozłotkiem, jak na rycinach 50 i 55. Dawniej w okolicach Myszyńca przyczepiano do czarnej tarczy 6 kwiatów, a na wstążce dwa kogutki. Pęk kwiatów czyli tz. wianki są największą ozdobą czółek, przytwierdzoną z lewej strony.

Kurpianka w stroju uroczystym. Myszyniec, pow. Ostrołęka Rys. J. Dąmbska, 1952

W okolicach zaś Myszyńca czółka ozdabiane były pięknymi pawimi piórami, które sprowadzano z Opinogóry w okolicach Ciechanowa. Czółka różniły się tylko przystrojem. Wyrabiano je w miejscowych wioskach a w ostatnich czasach w Myszyńcu, Kadzidle, Tatarach i innych. W Łysych, Zalasie, Czarni i Lipnikach jest ich coraz mniej a w innych wsiach prawie się już ich nie spotyka.

Kobiece okrycie głowy I-czólko dawne, II-czólko kadzidlańskie, III-czepek kobiecy Rys. A. Chętnik, 1952

Czółka są charakterystycznym przy­braniem głowy w stroju kurpiowskim zwłaszcza nad środkową Narwią. Z dal­szych – zbliżone są do nich czółka dziewcząt z Łużyc Górnych. Według nie­których opisów podobne miały być nie­gdyś noszone na Warmii.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *