Aerofony ustnikowe

„Turkanie” w dłoń. Jest to jakby prymityw­na trąba samorodna, bo składa się z prawej dło­ni zwiniętej w trąbkę; trąbę taką robią także i z obu dłoni. Niektórzy umieją na tym prymi­tywnym „instrumencie” „turkać” jak na rogu. Prawdopodobnie przed zastosowaniem rogu trąbiono w powyższy sposób.

„Turkać” z kory. Był to instrument, jeżeli go tak można nazwać, zastępujący dłoń ludzką. Kawałek obłupanej z gałęzi kory o długości około 10 cm zwijano jakby w trąbkę, węższą u wlotu i „turkano” w nią wedle potrzeby. Nie była to jeszcze muzyka, ale jakby głośniejsze niż przy użyciu dłoni podawanie głosu na więk­szą odległość. Niektórzy chłopcy wyśpiewują przez takie trąby melodie udając, że grają. Spotykamy to prawie do ostatnich czasów.

Niżej przedstawione są trzy rodzaje takich rożków.

Rożek z kory do ‚turkania’

Rożek z kory olszowej lub innej używany do „turkania” przez starsze dzieci.

Rożek sygnałowy do ‚turkania’

Rożek do „turkania”, sygna­łowy w lasach. Trąbiono na nim lepiej niż w zwiniętą w trąbkę prawą dłoń – tak mi opo­wiadali pastuszkowie z Gawrych, w powiecie kolneńskim, w 1919 roku.

Rożek, do hukania w puszczy lub potęgowania głosów naśladujących ptaki i zwierzęta. Długość około 10 do 12 cm. Dopasowany do twarzy i ust, które wkładano w dość szeroki otwór.

Rożek do hukania

Dwa ostatnie typy rożków wykonywano z ca­łych pustych rogów krowich, bez ucinania cień­szego końca, wyrównanych i wygładzonych z zewnątrz i wewnątrz. W cieńszym końcu ta­kiego narzędzia wiercono otwór o długości od 3 do 4 cm, aż do właściwego pustego miejsca, i na zewnątrz otworu wycinano nożem odpo­wiedni ustnik („molśtuk”) służący do zadęcia wargami. Rożek taki nie miał żadnych otwo­rów palcowych; nie grano na rożkach, lecz tyl­ko trąbiono za bydłem w lesie. Są one dalszym przedłużeniem trąbki zwijanej z dłoni do „furkania”. Rożki takie wyrabiane są przez pastu­szków również i w ostatnich czasach.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *