Charakterystyka Kurpiów

Kurpie graniczą od północo-zachodu z Mazurami Pruskiemi, którzy stanowią z Kurpiami jeden szczep Mazurów Mazowieckich; na południo-za-chodzie żyją Mazurzy Płoccy, na północo-wschodzie Łomżanie i szlachta drobna, należąca już do Podlasia. Rozsiedli się Kurpie blisko w 230 wsiach i osadach w liczbie około stu tysięcy ludności, odrębnej i wyróżniającej się pod …

Wytwórcy i materiały

W dawnych czasach Kurpie nie szukali krawców w odległych miastach. Uczyli się krawiectwa sami i tylko igły nabywano od wędrownych kramarzy na wymianę za bursztyn i wosk. Ubiory męskie szyli przeważnie mężczyźni, gdyż do krajania gru­bego sukna trzeba było większej siły. Koszule, jaki i lżejsze części ubrania męskiego szyły kobiety; …

Obuwie i pończochy

Obuwie zwane tu obuciem przecho­dziło również szereg zmian; od plecio­nych z łyka, szmacianych łapci, do skó­rzanych chodaczków. Obuwie szyto z gru­bego płótna, sukna lub aksamitu z czer­woną kokardą na przodzie. Z czasem wprowadzono obuwie skórzane na obca­sach. Na codzień do pracy a nawet w drogę Kurpianki wolą chodzić boso, niosąc …

Czepki

Czepki noszone były dawniej po­wszechnie przez wszystkie mężatki od chwili oczepin. Po I wojnie światowej zostały one zarzucone. Można wyróżnić dwa typy czep­ków noszonych na Kurpiach; w północnozachodniej części szyto je z białe­go płócienka, w rodzaju mycek wią­zanych od tyłu. Z przodu były bogato fałdowane nad czołem i zdobione ta­siemkami, …

Czółka

Z dawniejszej literatury etnograficznej wiadomo, że czółka cołka był to strój głowy panny młodej i weselnych druhen, a więc obrzędowy strój dziewczyny do czasu ślubu. Nie nosiły go nigdy mężatki ani dzieci, natomiast dziew­częta nakładają je w czasie odpustów i przy noszeniu feretronów. W powszednie dni nakładano chusteczki lub – …

Uczesanie i nakrycie głowy

Uczesanie Kurpianek przechodziło różne koleje. Do połowy XIX wieku mę­żatki nosiły włosy rozpuszczone po ramio­nach, karku i plecach; później – przewią­zane barwną tasiemką a z czasem zapla­tały jeden gruby warkocz. Młode dziew­częta już wcześniej zaczęły nosić dwa warkocze zakończone kiścią włosów, które wiązały u dołu kolorową wstążką łącząc oba warkocze …

Barany i półbarany

Była to kobieca zwierzchnia odzież zimo­wa, której rodowodu trzeba szukać w sukma­nach, sukmankach i kożuchach męskich. Ubie­rały się w nie kobiety na zimowe chłody. O ubiorze tym czytamy, że na Kurpiach «ko­biety zamężne i wdowy ubierają się tak jak dziewczyny, lecz w miejsce kaftanka noszą barany i półbarany z sukna …

Sukmanki, szuby i okrycia zimowe

Młode dziewczyny nosiły jako strój odświęt­ny do gorsetów i czółek pewną odmianę kafta­nów zimowych. Były to okrycia długie przed kolana, z czarnego lub granatowego sukna fabrycznego. W lecie noszone tylko na podszew­ce, zimą – na wacie. Na takie zimowe kaftany brano sukno swojej roboty bez farbowania. O ta­kich kaftanach pisze …

Fartuchy i zapaski

Fartuchy utrzymywały się jako niezbędna część kobiecego ubioru kurpiowskiego na codzień i od święta. W pierwszym wypadku były podobne do kitlów, wykończone od dołu obrąbkiem, a po I wojnie światowej – obszywką z tasiemki oraz koronką swojej roboty. W okresie międzywojennym dziewczęta zaczęły nosić fartuchy całe z płótna ozdo­bione koronkami …